حسن بيگلرى
55
سر البيان في علم القرآن ( فارسى )
شود كه نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله آن قسم تلاوت فرموده و اين معنى را تواتر گويند . پس از عهد صحابه نيز معلمين قرآن تا يقين بنقل قرائتى نميكردند آن را نمىپذيرفتند و در حقيقت مسلمانان جهان نگهبان قرآن و مواظب قرائت يكديگر بوده و هستند تا در آن تغييرى رخ ندهد و سهو و خطائى در آن راه نيابد و اگر يك ( واو ) يا ( الفى ) در قرائتى زائد بر قرائات ديگر باشد علماى علم قرائت آن را در كتب خاصى بعنوان ( اختلاف قرائات ) ذكر كردهاند . بنا بر اين قرائت قرآن ، موقوف بر سماع است و مدرك و سند قرائت ، شنيدن و نقل بتواتر مىباشد و رأى و اجتهاد را در آن راه نيست و بطوريكه در مبحث رسم الخط قرآن نيز بيان شده آنچه نزد قراء معتبر است كيفيت و چگونگى تلفظ و تكلم است نه صورت كتابت و رسم الخط قرآن چندان دخالتى در قرائت ندارد . علم قرائت از قرن دوم هجرى ببعد از طرف دانشمندان برشتهء تحرير در آمده كه از جملهء مؤلفين اين علم در قرن مزبور عبارتند از : 1 - ابو سعيد ابّان بن تغلب ربعى كوفى است كه از عاصم علم قرائت را آموخته و از فقهاى بزرگ و جزء صحابه امام چهارم و پنجم و ششم عليهم السّلام مىباشد و از شاگردان برازندهء حضرت سجاد عليه السّلام بشمار ميرفته و آداب خواندن قرآن را در كتابى بنام ( قرائتهاى - قرآن ) به مسلمانان آموخت . 2 - عمر بن موسى بن وجيه شامى است كه كتابى از قرائت زيد بن على بن - الحسين عليهم السّلام نقل و تدوين نموده و اين كتاب در واقع مطابق قرائت شاه مردان حضرت على عليه السّلام نوشته شده است . 3 - ابو الحسن على بن حمزه كسائى كوفى ( يكى از قراء سبعه ) كه در علم قرائت كتابى تاليف نموده است . علم قرائت دامنهاى وسيع يافته و دربارهء آن كتابهاى مفصل نگاشتهاند كه از نظر اختصار از ذكر نام كتاب و مؤلفين قرون بعد صرف نظر مىشود .